Box 1 inkomstenbelasting, zelfstandigenaftrek, MKB-winstvrijstelling en urencriterium in 2026
Een eenmanszaak (EMZ) is geen rechtspersoon; de winst valt bij de ondernemer-natuurlijke-persoon in Box 1 van de inkomstenbelasting tegen progressieve tarieven (35,82 tot 49,50 procent in 2026). De ZZP'er heeft recht op zelfstandigenaftrek (EUR 1.200 in 2026), eventuele startersaftrek (EUR 2.123) en de MKB-winstvrijstelling van 12,7 procent, mits hij aan het urencriterium van 1.225 uur per kalenderjaar voldoet.
| Kenmerk | Waarde |
|---|---|
| Rechtspersoonlijkheid | Nee (natuurlijke persoon) |
| Winstbelasting | Inkomstenbelasting Box 1 (Wet IB 2001) |
| Tarief 2026 | 35,82% / 37,48% / 49,50% |
| Zelfstandigenaftrek 2026 | EUR 1.200 (Wet IB art. 3.76) |
| Startersaftrek | EUR 2.123, max 3x in 5 jaar |
| MKB-winstvrijstelling | 12,7 procent (Wet IB art. 3.79a) |
| Urencriterium | 1.225 uur per kalenderjaar (Wet IB art. 3.6) |
| Aansprakelijkheid | Volledig met privevermogen |
De fiscale winst uit de eenmanszaak (omzet minus zakelijke kosten) wordt opgeteld bij het Box 1 inkomen van de ondernemer. Schijf 1 in 2026 loopt tot EUR 38.883 tegen 35,82 procent (inclusief AOW-premie 17,90 procent), schijf 2 tot EUR 78.426 tegen 37,48 procent, en schijf 3 boven dat bedrag tegen 49,50 procent. Bron: Wet IB 2001 art. 2.10 en het Belastingplan 2026.
Een ondernemer die aan het urencriterium voldoet (ten minste 1.225 uur per kalenderjaar werkzaam in de onderneming, Wet IB 2001 art. 3.6) krijgt een zelfstandigenaftrek van EUR 1.200 in 2026 (Wet IB art. 3.76); deze is sinds 2023 stelselmatig afgebouwd van EUR 5.030 naar het huidige niveau. Nieuwe ondernemers krijgen aanvullend een startersaftrek van EUR 2.123, maximaal drie keer in de eerste vijf jaar. Over de resterende winst (na ondernemersaftrek) is 12,7 procent vrijgesteld als MKB-winstvrijstelling (Wet IB art. 3.79a).
De eenmanszaak is BTW-plichtig zodra zij belastbare prestaties verricht. Standaard wordt per kwartaal aangifte gedaan (Wet OB 1968 art. 14 lid 1); de inspecteur kan op verzoek of bij een hoog te-betalen BTW-saldo overschakelen naar een maandtijdvak. De Kleineondernemersregeling (KOR, Wet OB 1968 art. 25) biedt vrijstelling van BTW-aangifte bij omzet onder EUR 20.000 per kalenderjaar. Sinds 2025 is er geen minimale deelnametermijn; na afmelden kun je de rest van dat kalenderjaar en het jaar erna niet opnieuw meedoen. Bij KOR-deelname mag geen BTW worden gefactureerd en is er ook geen recht op aftrek van voorbelasting.
AWR art. 52 verplicht iedere ondernemer tot een zodanige administratie dat de fiscale rechten en verplichtingen op ieder moment kunnen worden vastgesteld. De bewaartermijn is zeven jaar voor reguliere stukken; voor administratie rond onroerende zaken tien jaar (Uitvoeringsbeschikking OB art. 13). Facturen voor B2B-leveringen moeten BTW-conform zijn opgesteld volgens Wet OB art. 35a.
Een eenmanszaak is geen aparte rechtspersoon: de ondernemer is volledig aansprakelijk met zijn privevermogen, en de winst valt in Box 1 inkomstenbelasting met progressieve tarieven. Een BV is een rechtspersoon onder BW Boek 2 met beperkte aansprakelijkheid; de winst valt onder de vennootschapsbelasting (19 of 25,8 procent in 2026).
Ja. Wet IB art. 3.6 vereist dat de ondernemer aannemelijk maakt dat hij in totaal 1.225 uur per kalenderjaar werkzaam is in de onderneming. Een uren-administratie (datum, tijd, activiteit) wordt geadviseerd; een Belastingdienst-controle kan deze opvragen.
Ja, mits je omzet onder de EUR 20.000-drempel per kalenderjaar blijft. Aanmelden doe je in Mijn Belastingdienst Zakelijk, uiterlijk vier weken voor het kwartaal waarin je wilt starten. Sinds 2025 is er geen minimale deelnametermijn. Bij KOR-deelname factureer je zonder BTW en heb je geen recht op aftrek van voorbelasting.
Inkomsten uit loondienst en winst uit onderneming worden samengevoegd in Box 1. De progressieve schijven van 35,82 procent (tot EUR 38.883), 37,48 procent (tot EUR 78.426) en 49,50 procent (boven dat bedrag) gelden op het totale Box 1 inkomen 2026.
Wettelijke basis: Wet IB 2001 hoofdstuk 3 + art. 3.6 + 3.76 + 3.79a.
Let op: dit is algemene informatie, geen fiscaal advies. Controleer bedragen en termijnen op belastingdienst.nl voor jouw belastingjaar.